Atâ Efendi, Osmanlı döneminde matbaacılık alanında görev yapmış bir kişidir. Çemberlitaş’ta bulunan Vezir Hanı içindeki Şirket-i Sahhafiye-i Osmaniye Matbaası’nın müdürü olarak çalışmıştır. Hicrî 1317 (Miladî 1899–1900) yılında hayatta olduğu bilinmektedir. Ancak kendisi hakkında bu bilgilerin dışında ayrıntılı bir kayda rastlanmamıştır. Hayatına dair bilgiler oldukça sınırlıdır ve daha çok resmî belgelerle sınırlı kalmıştır. Bu nedenle Atâ Efendi’nin kişiliği, çalışmaları ve özel hayatı hakkında kesin hükümler vermek mümkün değildir. Hakkındaki temel kaynak Resmî Maarif Salnâmesi’dir.
Beylerbeyi’nin Meşhur Meczubu: Atâ Efendi
İkinci Abdülhamid devrinde Beylerbeyi’nde yaşayan ve halk arasında tanınan bir başka Atâ Efendi ise tamamen farklı bir kişiliktir. Bu Atâ Efendi, Boğaziçi’nin bu güzel köyünde “meczup” olarak anılan, halkın sevgi ve saygısını kazanmış ilginç bir şahsiyettir. Fiziksel olarak heybetli, iri yapılı ve şişman bir bedene sahipti. Geniş, pembe yüzünü düzensiz bir sakal ve alnına dökülen perçemleri çevrelerdi. Bu görünüşüyle hem dikkat çeker hem de insanlara sevimli gelirdi.
Giyim Tarzı ve Günlük Hayatı
Atâ Efendi yaz kış başında keçe bir külah taşır, sırtında aba ile dolaşır, çoğu zaman göğsü açık gezerdi. En dikkat çekici özelliklerinden biri de kışın, her yer kar ve buz içindeyken bile denize girmesiydi. Bu davranışı köy halkı tarafından hayretle izlenir, onun olağanüstü bir kişi olduğuna inanılırdı. Beylerbeyi halkı, Atâ Efendi’nin keramet sahibi olduğuna inanmış ve ona büyük saygı göstermiştir. İstavroz mevkiinde küçük bir kulübede yaşardı Guided Tours Turkey.
Acem Kahveci ile Anlatılan Meşhur Hikâye
Atâ Efendi’nin en yakın dostlarından biri, köyde “Acem” lakabıyla tanınan bir kahveciydi. Acem’in kahvehanesi Beylerbeyi Camii’nin karşısında, köşe başında küçük bir dükkândı. Günümüzde o yerde Beylerbeyi’nin en meşhur kahvehanelerinden biri bulunmaktadır. Acem’in asıl geçim kaynağı ise tütün kaçakçılığıydı.
Bir gün Acem’in elinde çok miktarda tütün kalmış, ancak alıcı çıkmamıştı. Tam bu sırada Atâ Efendi dükkâna gelerek ondan para istemiştir. Acem, çekmecesini açıp elindeki parayı verdiği gibi, kesesine bir miktar tütün de koymuştur. Atâ Efendi dükkândan çıkar çıkmaz müşteri akını başlamış, Acem akşama kadar elindeki tüm tütünü satmayı başarmıştır. Bu olay, köyde Atâ Efendi’nin bereket getirdiğine dair inancı daha da güçlendirmiştir.
Halk Hafızasında Yaşayan Bir İsim
Beylerbeyi’nde uzun süre bir askerî doktorun görev yaptığı, Atâ Efendi’nin de bu çevrede tanındığı anlatılır. Hayatı boyunca sıra dışı davranışlarıyla dikkat çeken Atâ Efendi, yazılı belgelerden çok halk anlatılarıyla günümüze ulaşmıştır. O, Beylerbeyi’nin kültürel hafızasında yer etmiş, unutulmaz simalarından biri olarak anılmaya devam etmektedir.