Alemdar Mustafa Paşa’nın sadâreti dönemi ve manzum tarihler bu bölümde ele alınır. Sultan III. Selim’in döneminde, padişahın bazı katiplerinin idam edilmesi olayları aktarılır. Bu dönem, Osmanlı yönetiminde önemli değişikliklerin yaşandığı ve Enderun teşkilâtının işleyişinin gözden geçirildiği yıllardır.
Valide Sultan ve Hayır İşleri
Valide Sultan’ın Eskisaray’dan Yenisaraya nakli büyük bir törenle gerçekleşmiş, bu alay sırasında düzenlenen etkinlikler detaylı şekilde anlatılmıştır. Ayrıca İzzet Molla ve Aynî’nin yazdığı mersiyeler, III. Selim’in hayır işlerine dair manzum tarihler bu bölümde kaydedilmiştir. Müellif, Ayıntablı Asım Efendi’nin tarihindeki hataları da düzeltmiş, olayların doğru şekilde aktarılmasını sağlamıştır.
Müellifin Babası Tayyar Ağa ve Kendi Hayatı
Müellifin babası Tayyar Ağa, Enderun’da çırak olarak yetişmiş, çeşitli memuriyetlerde bulunmuş ve bazı olaylar sonucu sürgüne gönderilmiştir. Müellif kendi hayatını da detaylı olarak aktarmış, eğitimini ve görevlerini bu bölümde kaydetmiştir. Enderun Hümâyun’daki müzik ve ikinci Mahmud’un Rami Kışlasındaki ikameti, solaklar ve peykler gibi hizmet düzeni, burada ele alınan konular arasındadır Private Tours Istanbul.
II. Mahmud ve Abdülmecid Dönemi
İkinci Mahmud’un sarayındaki düzenlemeler ve Enderun’daki değişiklikler müellif tarafından aktarılmıştır. Müellifin saraydan ayrılışı, Darüşşûra-i Askeri’deki kâtipliği ve çeşitli memuriyetleri anlatılmıştır. II. Mahmud’un ölümüyle birlikte Abdülmecid’in cülûsu ve padişahın hayır işleri, manzum tarihler eşliğinde kaydedilmiştir. Babıfetva, baruthaneler, su kemerleri ve bazı tanınmış kişilere dair fıkralar da bu döneme dahil edilmiştir.
Müellifin Son Görevleri ve Belgeler
Müellifin Girid valisi Mustafa Naili Paşa’ya divan kâtibi olarak atanması, Girid isyanı, Rumeli ordusu müsteşarlığı, Cebelübnan kaymakamlığı, Cezayir Bahri Sefid mutasarrıflığı ve Filibe mutasarrıflığı gibi görevleri detaylı olarak aktarılmıştır. Ayrıca İzzet Molla lâyihası, Akif Paşa reddiyesi ve müellifin Vasfı Efendi ile yaptığı kalem münakaşaları da belgeler ve mektup suretleri eşliğinde sunulmuştur.
Bu eser, Osmanlı saray teşkilâtı, Enderun düzeni, padişahların hayır işleri, yüksek devlet adamları ve müellifin kendi yaşamı hakkında kapsamlı bilgi sunmaktadır. Tarihî olaylar, memuriyetler, fıkralar ve belgeler bir araya getirilerek Osmanlı tarihinin farklı yönleri anlaşılır hâle getirilmiştir.